Πριν την καταιγίδα: η πάλη ενάντια στην απειλή του πολέμου

Δάφνος Οικονόμου

Στην προπαρασκευαστική σύνοδο του Οργανισμού Ισλαμικής Διάσκεψης πριν δυο περίπου βδομάδες,  ο Τουρκοκύπριος  ΥΠΕΞ δήλωσε μεταξύ άλλων: «Τα όσα βιώνουν οι Παλαιστίνιοι μπροστά στα μάτια ολόκληρης της ανθρωπότητας, δείχνουν ότι το ΣΑ του ΟΗΕ και οι Διεθνείς Οργανισμοί με ευθύνη την επιτήρηση της Ασφάλειας, είναι ανίκανοι να αντιμετωπίσουν τέτοιες  τραγωδίες». Και πρόσθεσε: «Αυτά τα γεγονότα επιβεβαιώνουν, για ακόμη μια φορά, πόσο θεμιτή είναι η επιμονή των Τ/κ στην προϋπόθεση ενός συστήματος ενεργών εγγυήσεων, που να κατοχυρώνει την ασφάλειά τους». Δύσκολα θα μπορούσε να ισχυριστεί κανείς ότι το επιχείρημα στερείται εγκυρότητας.  Έγκυρη είναι και η απόκριση του ελληνοκύπριου ομόλογού του: «Ποιο σύστημα ασφάλειας θα κατοχυρώνει την ασφάλειά των Ε/κ από τους εγγυητές»; Δυο έγκυρες και  σε υφή τολμώ να πω αλληλέγγυες προκείμενες, που ωστόσο οδηγούν σε ένα αβέβαιο συμπέρασμα, σε διπλωματικά αδιέξοδα και, κατά καιρούς, σε πολέμους.

Το αδιέξοδο στο Κυπριακό ποτέ δεν εντοπιζόταν στη σφαίρα της λογικής, στη λειψή ευφυΐα ή στις «αγκυλώσεις» αυτών που το διαπραγματεύονται. Οι παίχτες στα Μπούγκενστοκ, στα Μοντ Πελεράν και τα Κρανς Μοντάνα  αποπειρώνται να μοιράσουν μεταξύ τους πολύ απτά οικονομικά και πολιτικά συμφέροντα. Συμφέροντα που στην τρέχουσα διεθνή συγκυρία από μεγάλα έχουν γίνει τεράστια. Αφορούν μεγέθη ισχύος και επιβολής που ξεπερνούν κατά πολύ τα σύνορα της Κύπρου.

*  *  *

Πριν ασχοληθώ με τη διάταξη των Κυπριακών και ευρύτερων Ελληνοτουρκικών συμφερόντων στη παγκόσμια σκακιέρα θα ήθελα να θέσω  υπόψη σας την εξής είδηση:

Η κυβέρνηση της Σουηδίας – ένα κράτος  που έχει να εμπλακεί σε πόλεμο από το 1814 – αυτές τις μέρες προμηθεύει  τους κατοίκους της χώρας με βιβλιάριο  συμβουλών για το πώς να εξασφαλίζουν καθαρό νερό και καταφύγιο σε περίπτωση πολέμου. Πρόκειται για μνημείο στην ανασφάλεια που επικρατεί σε ολόκληρο τον  πλανήτη.

*  *  *

«Καλά – θα πει κάποιος – όταν περί λογικής ο λόγος, ο Donald Trump οπωσδήποτε είναι τρελός!» Πολύ φοβούμαι πως όχι ακριβώς.

Αρχίζοντας από αυτό το σημείο, να πω ότι οι ΗΠΑ δεν διαθέτουν πια την παγκόσμια οικονομική υπεροχή που διέθεταν πριν 5, 6, 7 δεκαετίες. Το Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν των ΗΠΑ σήμερα μόλις και μετά βίας ξεπερνά αυτό της ΕΕ. Η ακύρωση από πλευράς των ΗΠΑ της συμφωνίας με το Ιράν δεν έχει τόσο να κάνει με τις πυρηνικές βλέψεις  της Τεχεράνης, όσο με την ακύρωση της δυνατότητας των οικονομιών της Κίνας και της ΕΕ να προμηθεύονται ενέργεια χωρίς την άμεση ή έμμεση διαμεσολάβησή των ΗΠΑ –  χωρίς τη δυνατότητά των ΗΠΑ να ελέγχουν την ενεργειακή στρόφιγγα  των ανταγωνιστών τους. Εξ ου και ο εμπορικός πόλεμος που έχει ξεσπάσει ανάμεσα στις ΗΠΑ και την ΕΕ.

Η ίδια λογική βρίσκεται σε λειτουργία σε σχέση με τον Βόρειο Αγωγό – τον Nord Stream 2 – που θα μεταφέρει φυσικό αέριο απευθείας από τη Ρωσία στη Γερμανία. Οι ΗΠΑ τάσσονται ανοικτά κατά του «project». Η επιβολή κυρώσεων και δασμών από τις ΗΠΑ στην ΕΕ σκοπεύει στο να εξαναγκάσει τους ευρωπαίους να παραμείνουν κάτω από τον δικό τους οικονομικό και γεωστρατηγικό έλεγχο.

Να σημειωθεί ότι τα υπόλοιπα κράτη-μέλη της ΕΕ προσπάθησαν να εμποδίσουν την κατασκευή του Nord Stream 2. Το γεγονός ότι θα παρακάμπτει την Ουκρανία, τα κράτη της Βαλτικής, τη Σλοβακία και την Πολωνία – κράτη που θα χάσουν δισεκατομμύρια σε διαμετακομιστικά και εξαιτίας της αχρήστευσης των σταθμών υγροποίησης στο έδαφός τους – εξηγεί τον ισχυρό φιλοαμερικανικό προσανατολισμό αυτών των κρατών.

Τα ίδια ισχύσαν με το Νότιο Ευρωπαϊκό Αγωγό – τον South Stream – που θα μετέφερε φυσικό αέριο από τη Ρωσία μέσω Μαύρης Θάλασσας στη Βουλγαρία και από εκεί στην υπόλοιπη Ευρώπη. Ακυρώθηκε – καταστράφηκε – το 2014 μετά από πιέσεις πάνω στη Βουλγαρία από τις ΗΠΑ και την ίδια την ΕΕ.

Ο Putin και η Gazprom άλλαξαν την πορεία του αγωγού, αυτή τη φορά μέσω Τουρκίας. Ο αγωγός αυτός, γνωστός ως Turk Stream, αντιμετωπίζεται με ανάλογη επιφύλαξη από κράτη μέλη της ΕΕ όπως η Κ.Δ., η Ιταλία και η Γαλλία, και, προπαντός, από τις ΗΠΑ.

Σε αυτή λοιπόν τη συγκυρία ο μόνος αγωγός που δέχεται την ανοικτή και ανεπιφύλακτη στήριξη των ΗΠΑ είναι ο άλλος μεσογειακός αγωγός, γνωστός ως EastMed. Είναι ο μόνος που δεν αφορά Ρωσικά οικονομικά και γεωστρατηγικά συμφέροντα. Και είναι αυτός που ενώνει την Κ.Δ. και την Ελλάδα με το Ισραήλ, την Αίγυπτο, και την Ιταλία – με τη Σαουδική Αραβία να βρίσκεται λίγο πιο πίσω.

*  *  *

Η αναγνώριση της Ιερουσαλήμ ως πρωτεύουσας του Ισραήλ από τις ΗΠΑ και το αιματοκύλισμα των Παλαιστινίων στη Λωρίδα Γάζας αποτέλεσε, μεταξύ άλλων, και το πιστοποιητικό γέννησης των κοινών επιχειρησιακών συμφερόντων των συντελεστών του EastMed.

«Ξαφνικά», μετά από πρόσκληση της Ελλάδας, η πολεμική αεροπορία της Σαουδικής Αραβίας συμμετέχει σε κοινές ασκήσεις με την Ισραηλινή αεροπορία. Για πρώτη φορά από το 1974 η Σαουδική Αραβία ανοίγει Πρεσβεία στη Λευκωσία, ενώ η Λευκωσία «καταδικάζει έντονα τις πυραυλικές επιθέσεις της Υεμένης που στόχο είχαν την πρωτεύουσα του Βασιλείου της Σαουδικής Αραβίας». Η Λευκωσία καταδικάζει ποιόν; – την Υεμένη, το φτωχότερο αραβικό κράτος που εδώ και δέκα χρόνια πλήττεται από  τον πόλεμο που διεξάγει εναντίον της το «δημοκρατικό άντρο» της Σαουδικής Αραβίας, φέρνοντας τη χώρα στα όρια του λιμού.

Η Κύπρος σε συνεργασία με τις ΗΠΑ προμήθευσε στρατιωτικό οπλισμό στους Κούρδους του Ιράκ, ενώ βρίσκεται σε συνεργασία με την Γαλλία για παραχώρηση οπλισμού στον Λίβανο (;!). (δημοσίευση Δεκ. 2017)

Η κυβέρνηση της Κ.Δ. τον Απρίλη του 2018 «διαβεβαίωσε την υποστήριξη της στον αγώνα που διεξάγει ο διεθνής συνασπισμός υπό τις ΗΠΑ για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας». Ο Εκτελεστικός Διευθυντής του Συμβουλίου Ελληνοαμερικανικής Ηγεσίας, Εντι Ζεμενίδης, που εργαζόταν παράλληλα με μέλη του Κογκρέσου δήλωνε:

«Έφτασε η ώρα οι ΗΠΑ να δώσουν ουσία στη στρατηγική εταιρική σχέση με την Κ.Δ. Η άρση του εμπάργκο όπλων θα ήταν ένα καλό πρώτο βήμα για να εδραιωθεί το καθεστώς της Κύπρου ως κράτος πρώτης γραμμής για τα δυτικά συμφέροντα ασφαλείας». Έτσι και έγινε – και με το παραπάνω: Όχι μόνο άρθηκε από το Αμερικανικό Κογκρέσο το εμπάργκο πώλησης όπλων στην Κ.Δ. αλλά ταυτόχρονα πάγωσε την πώληση μαχητικών F-35 στην Τουρκία –  αξίας πολλών δισεκατομμυρίων.

Η Σαουδική Αραβία συγχρονίστηκε με τον υπό-διαμόρφωση άξονα ακυρώνοντας με τη σειρά της την αγορά τουρκικών κορβέτων αξίας 2 δισ. δολ., ενώ το Ισραήλ πώλησε στη Κ.Δ. πολεμικό πλοίο ανοικτής θάλασσας με εμβέλεια 2,500 ναυτικά μίλια και τη δυνατότητα μεταφοράς αντιαεροπορικών πυραύλων και πυραύλων επιφανείας – το βαπτισθέν ως «Αρχιπλοίαρχος Ιωαννίδης».

Να θυμίσω την «αιφνίδια» επίσκεψη του Tony Blair – αυτού που αιματοκύλησε το Ιράκ – στο Προεδρικό μόλις μια βδομάδα πριν τον βομβαρδισμό της Συρίας από το Βρετανικό ορμητήριο στο Ακρωτήρι. Τυχαία η επίσκεψη; Έχουμε κάθε λόγο και κάθε υποχρέωση να μην το νομίζουμε.

Η κυβέρνηση της Κ.Δ. τόσο έχει ευθυγραμμιστεί με το «μαντρόσκυλο» των Αμερικανών στη Μέση Ανατολή ώστε επιτρέπει στην εδώ πρεσβεία του Ισραήλ να μιλά εξ ονόματός της, και να ασκεί κριτική στο ήπιο καταδικαστικό ψήφισμα της ελληνοκυπριακής Βουλής για τη σφαγή στη Γάζα: «Είμαστε αποφασισμένοι να υπερασπιστούμε το όραμα της Ασφάλειας, της Σταθερότητας και της Ευημερίας, όπως αυτό εκφράζεται στην κοινή διακήρυξη των ηγετών μας [Νετανιάχου και Αναστασιάδη]». Μόκο η πολιτική ηγεσία του τόπου.

Είναι, τέλος, αυτά τα συμφέροντα που υπαγορεύουν στην κυβέρνηση Αναστασιάδη την εφιαλτικά κοροϊδευτική προτροπή προς τους Παλαιστίνιους να «επιστρέψουν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων».

*  *  *

Τα ζητήματα ενέργειας  μπορούν να αποτελέσουν αιτία πολέμου. Το παιγνίδι έχει χοντρύνει. «Η Τουρκική πλευρά βρίσκεται σε επιθετική διάταξη», κράζουν οι «δικοί» μας. Αλήθεια, η Ελληνική πλευρά σε ποια διάταξη βρίσκεται;

Η διατήρηση της Κ.Δ. ως μια διεθνώς αναγνωρισμένη και αμιγώς ελληνοκυπριακή κρατική υπόστασης σήμερα αξίζει πολύ περισσότερα και λειτουργεί χωρίς προηγούμενο ως  μοχλός πίεσης και απειλής κατά του «εχθρού». Ο αμερικανικής έμπνευσης EastMed βρίσκεται σε πορεία μετωπικής σύγκρουσης με τον ρωσοτουρκικό Turk Stream.

Είναι αυτές οι περιστάσεις – πιο σωστά, είναι αυτά συμφέροντα που αφορούν τον πλανήτη ολόκληρο – που βάζουν σήμερα τις διαπραγματεύσεις για το Κυπριακό στο ψυγείο.

Στην πραγματικότητα στο ψυγείο έχουν μπει σήμερα και οι διαφορές μεταξύ της ελληνοκυπριακής «ενδοτικής» και «απορριπτικής» Δεξιάς.

Πρόσφατη επικαιροποιημένη μελέτη του Πανεπιστημίου Κύπρου λέει ότι η «αξία των κατεχόμενων περιουσιών ανέρχεται στα 60 με 75 δισ. ευρώ». Ας μην υπάρχει καμιά αμφιβολία για το ποιες είναι οι προτεραιότητες της Κ.Δ. Στο παιχνίδι των αγωγών διακυβεύονται ποσά και κυριαρχία εκατό και διακόσιες φορές μεγαλύτερα από τη ακίνητη περιουσία στη βόρεια Κύπρο.

Το ρίσκο που εμπερικλείει η κούρσα των αγωγών είναι απολύτως εύλογο όταν ιδωθεί από την σκοπιά των κυρίαρχων τάξεων στην Ελλάδα, στην Κύπρο και την Τουρκία. Είναι όμως απολύτως απαράδεκτο – εγκληματικό – όταν ιδωθεί μέσα από την οπτική των απλών ανθρώπων, που βλέπουν πού οδηγήθηκε η Συρία, που διεκδικούσε κάποτε και αυτή  τερματικό στη Μεσόγειο.

Οι επόμενοι μήνες προδιαγράφονται επικίνδυνοι. Επείγει η δημιουργία ενός αντιπολεμικού μετώπου πλατιάς, μαζικής απεύθυνσης με κεντρικό αίτημα την ειρήνη. Ένα κίνημα με αίτημα την ειρήνη άνευ όρων, που να ενώνει Ελληνοκύπριους με Τουρκοκύπριους, Ελληνοκύπριους με Ελληνοκύπριους και Τουρκοκύπριους με Τουρκοκύπριους. Που να διεκδικεί την ειρήνη, πέρα και πάνω από την υψηλή πολιτική του τι είναι ή δεν είναι η ΔΔΟ, του τι αποτελεί ή δεν αποτελεί «κόκκινη γραμμή», ως που φτάνει ή δεν φτάνει η Κυπριακή ΑΟΖ, του τι λέει και τι δεν λέει το Δίκαιο της Θάλασσας. Μόνο η υπόσταση ενός κινήματος με τον συγκεκριμένο πολιτικό στόχο (όχι την επαναπροσέγγιση γενικώς και αορίστως ή ως «διπλωματία των πολιτών») μπορεί να ενεργοποιήσει την κοινωνία, δίνοντας κύρος και υπόσταση στην παρέμβαση της Αριστεράς που σήμερα στα δελτία ειδήσεων υποβιβάζεται στον χώρο της άγονης γκρίνιας ή του επετειακού και πένθιμου.

Έτσι η Αριστερά μπορεί να δημιουργήσει και το υπόβαθρο για την αντιμετώπιση των φασιστών, που θα επιχειρήσουν να αξιοποιήσουν την κλιμάκωση των σοβινιστικών παροξυσμών το επόμενο διάστημα.

Ίσως έτσι – και δεν το θέτω αυτό ως προϋπόθεση –  λέω, ίσως έτσι το ΑΚΕΛ ανοίξει τις πόρτες του με σιγουριά σε νέο αίμα, και ιδιαίτερα προς τον εκτός κόμματος  χώρο της μαρξιστικής Αριστεράς.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s