Λιτότητα και βιωσιμότητα της λύσης

Αλμπέρτο Φλωρεντίν

“The Left and the Cyprus Problem” Conference, Home of Cooperation, 13/05/ 2017

Δύο επιδιώξεις του ΔΗΣΥ για το καθεστώς της λύσης:

1η: ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΑ ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΟΙ ΙΣΟΣΚΕΛΙΣΜΕΝΟΙ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΙ. Σε συνέντευξη στους Financial Times ο Υπουργός Οικονομικών δήλωσε τον Ιανουάριο του 2016:

“Η οποιαδήποτε συμφωνία για την επανένωση της Κύπρου κινδυνεύει να αποτύχει εκτός και αν το νέο ομοσπονδιακό κράτος … υιοθετήσει δεσμευτικούς κανόνες δημοσιονομικής πειθαρχίας… η νέα Κύπρος πρέπει να έχει στο Σύνταγμα της μια ρήτρα ισοσκελισμένων προϋπολογισμών που θα επέβαλλε δημοσιονομική υπευθυνότητα όχι μόνο στην ομοσπονδιακή κυβέρνηση αλλά και στις αυτόνομες οντότητες, Ελληνοκυπριακή και Τουρκοκυπριακή”

2η: ΧΩΡΙΣΤΑ ΚΟΙΝΟΤΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΡΟΝΟΙΑΣ. Ο Αναστασιάδης στη διακαναλική της 4 Νοέμβρη 2016 δήλωσε:

«η κάθε μία των πολιτειών, θα … διατηρεί δικό της ανεξάρτητο σύστημα κοινωνικών ασφαλίσεων, το δικό της σύστημα υγείας, το δικό της εκπαιδευτικό σύστημα»

και

«προνοείται και η υποχρέωση της κάθε μίας των πολιτειών να διασφαλίζει την οικονομική της βιωσιμότητα και καμία των πολιτειών δεν θα καλείται να αποπληρώνει τις οικονομικές υποχρεώσεις που δημιουργεί η άλλη»

Ποια είναι η σημασία τους;

Η συνταγματική ρήτρα για ισοσκελισμένους προϋπολογισμούς θα λειτουργήσει ως μια μόνιμη στήριξη των πολιτικών λιτότητας και θα τις προστατεύει από δημοκρατικές πολιτικές ή συνδικαλιστικές παρεμβάσεις.

Το 2009 το πρότυπο που τώρα θέλει να ακολουθήσει ο ΔΗΣΥ καθιερώθηκε στα συντάγματα της Γερμανικής Ομοσπονδίας και των ομόσπονδων πολιτειών της.  Αρθρογράφος των Financial Times το χαρακτήρισε τότε «τρίχινο πουκάμισο δημοσιονομικής αυτοτιμωρίας» (το τρίχινο πουκάμισο που προκαλεί φαγούρα είναι συνήθεια των μοναχών της καθολικής εκκλησίας, θυμηθείτε τον Silas του έργου The Davinci Code) και σημείωσε πως:

«Η στερέωση [της απαγόρευσης των ελλειμματικών προϋπολογισμών] στο εθνικό σύνταγμα είναι ένα ακραίο μέτρο – σαν να κλειδώνεις τη πόρτα και να πετάς το κλειδί… σημαίνει πως στο μέλλον η δημοσιονομική πολιτική θα βρίσκεται στα χέρια των δικαστών του Συνταγματικού Δικαστηρίου της Γερμανίας

Παράδειγμα χρήσης:  Το Φεβρουάριο του 2016 ο Αβέρωφ Νεοφύτου είπε ότι οι απαιτήσεις των νοσηλευτών «πάνε ενάντια στη δημοσιονομική πειθαρχία» (συνώνυμο των ισοσκελισμένων προϋπολογισμών).  Στην Ομοσπονδία που σχεδιάζει ο ΔΗΣΥ, θα αναλαμβάνει το Ανώτατο Δικαστήριο να κανονίσει τέτοιες άτακτες ομάδες εργαζομένων.

Επιπλέον η υποχρέωση της κάθε μιας των δύο πολιτειών να διατηρούν ισοσκελισμένους τους προϋπολογισμούς τους θα σημαίνει πως οι «δημοσιονομικές» μάχες θα πρέπει να διεξάγονται χωριστά από τους εργαζόμενους της κάθε κοινότητας-πολιτείας.  Θα υπάρχουν επίσης συνταγματικά όρια στην πολιτική πάλη υπέρ της αλληλεγγύης των δύο κοινοτήτων, εμπόδια στην διαχρονική επιδίωξη της Αριστεράς για ουσιαστικούς κοινούς αγώνες ελληνοκυπρίων και τουρκοκυπρίων εργαζομένων.

Όσο για τα χωριστά συστήματα Κοινωνικής Πρόνοιας, Ασφαλίσεων και Υγείας, αυτά είναι κάθετα αντίθετα με την δήλωση του ίδιου του Αναστασιάδη στις 9/9/2016 ότι «η προσπάθεια που καταβάλλουμε είναι ακριβώς να επιτύχουμε την ενότητα του Κράτους, του Λαού, της Οικονομίας«.

Όμως δεν είναι μόνο ο ΔΗΣΥ που αντιφάσκει.  Σύμφωνα με τις επικρατούσες αντιλήψεις για τις θέσεις των διάφορων πολιτικών δυνάμεων στο νησί, η διαχωριστική και διασπαστική φύση των οικονομικών ρυθμίσεων που επιδιώκει ο ΔΗΣΥ θα έπρεπε 1. να ευχαριστεί ιδιαίτερα τους λυσοφοβικούς-απορριπτικούς τ/κ που θέλουν χωριστά κράτη  2. Να είναι αποδεκτές γενικά και από τους υπόλοιπους τ/κ, αφού όλοι θέλουν Ομοσπονδία επειδή φοβούνται ένα ελληνοκρατούμενο ενιαίο κράτος.  3. Να δυσαρεστεί έντονα τους λυσοφοβικούς ε/κ οπαδούς του «ενιαίου κράτους».  4. Να μην ενοχλεί τους ε/κ αριστερούς οπαδούς μιας Ομοσπονδιακής λύσης.

Από όλους αυτούς μόνο οι λυσοφοβικές τ/κ δυνάμεις αντέδρασαν όπως θα ανάμενε κάποιος. Έτσι μετά από συνάντηση του ΔΗΣΥ με το ιστορικό απορριπτικό τ/κ κόμμα UBP στις 15/12/2015 ο Αβέρωφ Νεοφύτου δήλωσε πως «Υπάρχουν διαφορετικές προσεγγίσεις όσον αφορά πολιτικά  ζητήματα της λύσης, όμως βρήκαμε κοινό έδαφος στις συζητήσεις για την οικονομία».

Με τις άλλες πολιτικές δυνάμεις συμβαίνουν ακριβώς τα αντίθετα.  Ένα «παράδοξο», που οφείλεται στο ότι αυτά τα ζητήματα δεν αφορούν τον εθνικό ανταγωνισμό των αρχουσών τάξεων των ε/κ και τ/κ, ο οποίος κυριαρχεί στις διαπραγματεύσεις και στην δημόσια συζήτηση για το Κυπριακό.  Αντίθετα αφορούν τον ταξικό ανταγωνισμό ανάμεσα στους εργαζόμενους σε όλο το νησί και τις καπιταλιστικές ελίτ.

Συγκεκριμένα, ο λυσοφοβικός ε/κ χώρος δεν αντέδρασε καθόλου στην απαίτηση του Χ.  Γεωργιάδη για χωριστούς και ανεξάρτητους προϋπολογισμούς.  Το δε ΔΗΚΟ όχι μόνο δεν ενοχλήθηκε από τα χωριστά συστήματα κοινωνικής πρόνοιας, αλλά δήλωσε (5/11/2016) πως δεν του είναι αρκετά:

«Ούτε και ισχύει ο ισχυρισμός πως οι Ε/κ δεν θα συντηρούν τους τ/κ [μέσα από το χωρισμό των συστημάτων κοινωνικής πρόνοιας]. Ο [Αναστασιάδης] έχει αποδεχθεί πως μετά που οι Ε/κ θα χαρίσουν τις περιουσίες τους στους τ/κ και μετά που αυτές οι περιουσίες θα αυξηθούν σε αξία, οι Ε/κ θα καταβάλουν φόρους για να ανεβεί το βιοτικό επίπεδο των τ/κ»

Όσο για την φιλοομοσπονδιακή τ/κ αριστερά γύρω από τον Ακιντζί, σε συνέντευξη του στο ΡΙΚ στις 29/11/2016 ο Χ. Γεωργιάδης άφησε να εννοηθεί πως η τουρκοκυπριακή διαπραγματευτική ομάδα αντιδράει στις νεοφιλελεύθερες επιδιώξεις του. Αφού τους κατηγόρησε για «εφησυχασμό και ατολμία» να αντιμετωπίσουν «τα ζητήματα της οικονομίας» είπε χαρακτηριστικά «το μήνυμα προς τους τ/κ είναι πως πρέπει να καταλάβουν πως δεν ζούμε στη 10ετία του 60 και του 70 [οι δεκαετίες άνθισης του κράτους πρόνοιας, Αλμπέρτο Φλωρεντίν], πως ο κόσμος έχει προχωρήσει.»

Αλλά το σημαντικότερο «παράδοξο» είναι οι θέσεις της πιο επαναπροσεγγιστικής και υπέρ της Ομοσπονδιακής λύσης οργάνωσης στο νησί, του δικοινοτικού «Πανσυνδικαλιστικού Φόρουμ Κύπρου«.  Στις 14/1/2016 εκπρόσωποι του Φόρουμ έδωσαν στους Αναστασιάδη και Ακιντζί προτάσεις που ζητούσαν:

«την εγκαθίδρυση ενός ενιαίου σχεδίου κοινωνικής ασφάλισης και κοινωνικής προστασίας … [που] θα πρέπει να κατοχυρώνεται στο σύνταγμα του προσβλεπόμενου ομόσπονδου κράτους της Κύπρου … Οποιες μεταβατικές ρυθμίσεις κριθούν αναγκαίες για την ενοποίηση υφιστάμενων σχεδίων θα πρέπει να προσδιοριστούν με σαφήνεια και να ολοκληρωθούν εντός εύλογου χρονικού πλαισίου».

Και ακόμα:

«ένα ενιαίο σύστημα ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης που θα διασφαλίζει το ανθρώπινο δικαίωμα στην υγεία στη βάση των θεμελιωδών αρχών της κοινωνικής αλληλεγγύης, της καθολικότητας, της ισότιμης μεταχείρισης όλων των πολιτών και της ολοκληρωμένης κάλυψης… οι υπηρεσίες υγείας να προσφέρονται σε όλους τους πολίτες στη βάση της ανάγκης και όχι της οικονομικής επιφάνειας και της ικανότητας πληρωμής.»

Αυτά τα αιτήματα είναι κάθετα αντίθετα με αυτά που προωθεί ο ΔΗΣΥ.  Εκτός από την απαίτηση για ενιαία συστήματα κοινωνικής ασφάλισης προστασίας και υγείας – που εξυπονοεί και την αντίθεση στους χωριστά ισοσκελισμένους προϋπολογισμούς του Χ. Γεωργιάδη – η καθολικότητα (universalism) είναι η αντίθετη πολιτική της «στόχευσης» που επιβάλλει παντού η δεξιά, από τον καιρό που υποχρεωσε εκβίαστικα την αριστερή κυβέρνηση Χριστόφια να αρχισει να την εφαρμόζει.

Το Φόρουμ επίσης τόνιζε πως αυτά τα αιτήματα «αφορούν την οικονομική και κοινωνική συνοχή, καθώς και τη θεμελίωση του κοινού κράτους στο μέλλον.  Αυτό είναι απαραίτητο για τη βιωσιμότητα οποιασδήποτε συμφωνημένης λύσης.»

Ακριβώς.  Η Συναγερμική δεξιά προσπαθεί να μας πείσει, πως η αριστερά πρέπει για χάρη της λύσης να την υποστηρίξει σε όλα.  Ακόμα και στην προσπάθεια της να εκμεταλλευτεί το Κυπριακό για να επιβάλλει νεοφιλελεύθερες ρυθμίσεις πολύ πιο ακραίες και μόνιμες από ότι έχει καταφέρει ως τώρα.  Όμως όπως λέει το Φόρουμ, μια λύση με αυτά που επιδιώκει η Συναγερμική δεξιά δεν θα έχει ούτε τα απαραίτητα για να είναι βιώσιμη.

Η καπιταλιστική κρίση και η χρόνια νεοφιλελεύθερη λιτότητα έχουν προκαλέσει δύο επικίνδυνες πολιτικές εξελίξεις.  Η πρώτη έχει οξεία μορφή.  Είναι το δυνάμωμα νεοναζιστικών κομμάτων που τα τελευταία λίγα χρόνια απειλούν πια να διεκδικήσουν ρεαλιστικά την εξουσία σε ευρωπαϊκά κράτη. Η δεύτερη είναι αρκετά πιο παλιά.  Ήδη από το τέλος της δεκαετίας του 1980 η φτωχοποίηση που ακολούθησε την καπιταλιστική κρίση του 1973 κατέληξε σε αιματηρούς εμφύλιους στην Γιουγκοσλαβική Ομοσπονδία.  Η βίαιη διάσπαση της σήμανε και την αρχή της εμφάνισης και διάδοσης μέσα στην ευρωπαϊκή ήπειρο της χρόνιας ασθένειας της εθνικιστικής αποσχιστικότητας.  Στις μέρες μας η διάσπαση της Ουκρανίας και ο εμφύλιος είναι και αυτά παιδιά της οικονομικής κρίσης, του ΔΝΤ και της νεοφιλελεύθερης Ευρωπαϊκής ελίτ (βλέπε Η Βιώσιμη Λύση στον Αστερισμό της Συνταγματικής Λιτότητας).

Ναζισμός, αποσχιστικότητα, εθνικές συγκρούσεις, αυτοί είναι οι κίνδυνοι για την βιωσιμότητα μιας όποιας λύσης.  Αυτά  θα χρησιμοποιήσει η λυσοφοβική δεξιά για να την υπονομεύσει.  Γι’ αυτό οι προτάσεις του δικοινοτικού Πανσυνδικαλιστικού Φόρουμ είναι οι φυσικές «κόκκινες γραμμές» της Αριστεράς και των εργαζομένων.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s